HANYA ANDA (PEWARISAN & SYARIKAT SEORANG SAHAJA)
Oleh Peter Lee
Diilhamkan daripada lagu “Only You” — satu peringatan bahawa kadangkala, keputusan yang kita buat sendiri mampu menentukan nasib semua orang di sekeliling kita.
Apa akan terjadi kepada syarikat anda jika anda seorang sahaja yang tinggal sebagai pemilik dan pengarah?
Lebih penting lagi…
adakah keluarga anda bersedia untuk mengambil alih — atau mereka akan memilih untuk menjauhkan diri?
Di Malaysia, banyak perniagaan keluarga tidak gagal kerana kerugian.
Ia gagal kerana kehilangan kepercayaan.
Dan dalam sesetengah kes, semuanya bermula daripada satu keputusan peribadi yang nampak kecil tetapi membawa kesan yang sangat besar.
Baru-baru ini, saya berbual dengan seorang ahli perniagaan yang berusia lewat tujuh puluhan.
Seorang usahawan yang membina segalanya dari bawah. Lebih tiga dekad usaha, pengorbanan, dan ketekunan telah membentuk sebuah syarikat yang stabil dan dihormati iaitu satu pencapaian seumur hidup yang bukan semua orang mampu capai.
Namun, ketika beliau duduk di hadapan saya, tiada nada bangga dalam suaranya.
Hanya kebimbangan.
“Anak-anak saya tidak lagi berminat untuk mengambil alih perniagaan,” katanya perlahan.
Sudah tentu, saya bertanya mengapa.
Menurut beliau, anak-anaknya sebenarnya telah lama terlibat dalam perniagaan itu. Mereka membesar bersama syarikat tersebut — belajar, membantu, dan suatu ketika dahulu dianggap sebagai pewaris semula jadi.
Tetapi sesuatu telah berubah.
Hubungan antara ayah dan anak menjadi renggang.
Kepercayaan mula terhakis.
Pada awalnya, saya menyangka ia berpunca daripada konflik perniagaan iaitu perbezaan pandangan, arah tuju, atau gaya pengurusan.
Tetapi saya silap.
“Ia bukan tentang perniagaan,” katanya.
Beliau berhenti seketika sebelum menyambung dan apa yang dikongsinya jauh lebih peribadi daripada yang saya jangkakan.
Beberapa tahun selepas pemergian isterinya, beliau membuat satu keputusan pelaburan.
Satu peluang yang menjanjikan pulangan luar biasa tinggi. Meyakinkan. Menarik.
Anak-anaknya menasihatkan agar tidak meneruskannya.
Namun, beliau tetap memilih untuk melabur.
“Pada awalnya, pulangan memang baik,” katanya. “Itulah yang membuatkan saya percaya ia tulen.”
Tetapi lama-kelamaan, pulangan mula perlahan. Kemudian datang permintaan tambahan.
Beliau diminta menambah RM100,000 lagi kononnya untuk “mengekalkan” pulangan tersebut.
Lebih membimbangkan, beliau ditunjukkan satu dokumen yang kelihatan seperti invois kerja pengubahsuaian lengkap dan meyakinkan, tetapi sebenarnya palsu.
Pada ketika itu, ia bukan lagi sekadar pelaburan berisiko.
Ia jelas mempunyai ciri-ciri penipuan.
“Saya masih tidak dapat mengeluarkan RM500,000 asal saya,” beliau mengaku.
Saya terdiam.
Sebahagian diri saya bersimpati dengan beliau kerana kehilangan pasangan hidup dan kini berdepan tekanan sendirian.
Namun dalam masa yang sama, persoalan tetap timbul iaitu bagaimana keadaan ini boleh berlaku tanpa dipersoalkan?
Hakikatnya, ini bukan soal kepintaran.
Ia soal sifat manusia iaitu harapan dan mungkin sedikit ketamakan.
Walaupun pelaburan ini tidak melibatkan syarikat secara langsung, kesannya melangkaui kewangan peribadi beliau.
Anak-anaknya menjadi sangat bimbang.
Bukan sekadar tentang kerugian, tetapi tentang apa yang mereka tidak tahu.
Adakah wujud hutang tersembunyi?
Liabiliti yang belum didedahkan?
Risiko yang suatu hari nanti boleh menjejaskan syarikat?
Apabila kepercayaan mula hilang, ketidakpastian menjadi ancaman.
Akhirnya, anak-anaknya mempertimbangkan untuk menarik diri sepenuhnya dengan meletak jawatan sebagai pengarah dan memindahkan semula saham mereka kepada beliau.
Dengan kata lain, meninggalkan beliau seorang diri dalam perniagaan yang pernah mereka bina bersama.
Dalam keadaan itu, beliau bertanya kepada saya:
“Perlukah saya tukarkan syarikat ini menjadi syarikat seorang sahaja?”
Sebelum memberi jawapan, saya mencadangkan sesuatu yang lebih penting — berbincang.
Saya menggalakkan beliau mengadakan pertemuan bersama anak-anaknya, supaya saya dapat mendengar kedua-dua pihak.
Kerana dalam situasi seperti ini, isu sebenar jarang berkisar tentang struktur atau undang-undang.
Ia tentang hubungan.
Pertemuan itu masih belum berlaku.
Sementara itu, saya menerangkan implikasinya.
Di bawah Akta Syarikat Malaysia 2016, sebuah syarikat Sdn. Bhd. boleh beroperasi dengan hanya seorang pemegang saham dan seorang pengarah.
Dari sudut struktur, ia nampak mudah kerana kawalan penuh, keputusan pantas, tiada keperluan untuk persetujuan orang lain.
Tetapi kawalan sepenuhnya juga datang dengan risiko.
Tiada semak dan imbang.
Tiada sokongan.
Tiada siapa untuk berdiri bersama ketika keadaan menjadi sukar.
Dari perspektif perancangan harta pusaka, struktur ini memerlukan perhatian yang sangat teliti.
Jika beliau meninggal dunia sebagai satu-satunya pengarah dan pemegang saham, kesinambungan syarikat akan bergantung sepenuhnya kepada perancangan awal khususnya kewujudan Wasiat yang sah.
Dengan Wasiat, pentadbir harta boleh memohon Grant of Probate, menyelesaikan hutang, dan seterusnya memindahkan saham kepada penerima yang dinamakan. Selepas itu, barulah pengarah baru boleh dilantik.
Tanpa perancangan ini, kesannya boleh menjadi serius.
Suruhanjaya Syarikat Malaysia mempunyai kuasa untuk memadamkan syarikat sekiranya tiada pengarah baru dilantik dalam tempoh enam bulan selepas kematian pengarah sedia ada.
Dalam tempoh tersebut:
Operasi boleh terhenti.
Akaun bank boleh dibekukan.
Pembayaran tidak dapat dibuat.
Gaji, pembekal, dan komitmen lain akan terjejas.
Selain itu, kelewatan dalam pemfailan pematuhan statutori kepada Suruhanjaya Syarikat Malaysia dan pihak berkuasa cukai juga boleh berlaku dan akhirnya membawa kepada penalti, dan beban tersebut akan ditanggung oleh waris.
Sebuah perniagaan yang dibina selama 30 tahun boleh terhenti bukan kerana gagal, tetapi kerana tiada siapa yang berada dalam kedudukan untuk meneruskannya.
Di penghujung perbualan, beliau berkongsi satu perkara lagi.
Beliau penat.
Kini beliau sedang mempertimbangkan untuk bersara dan melikuidasi syarikat sepenuhnya.
Saya menjawab dengan jujur, tetapi lembut dimana apa sahaja keputusan yang ingin dibuat, beliau perlu berbincang dengan anak-anaknya terlebih dahulu.
Walaupun mereka tidak mahu meneruskan perniagaan, mungkin mereka masih sanggup berdiri bersama beliau sekurang-kurangnya untuk menutupnya dengan cara yang betul.
Kerana kadangkala, yang lebih penting daripada kesinambungan
ialah penutupan dengan kefahaman.
Beliau mengangguk.
Namun, kami berdua tahu , keputusan akhirnya tetap di tangannya.
Kerana dalam hidup, seperti dalam pewarisan, ada keputusan yang akhirnya perlu dibuat seorang diri.
Dan apabila keputusan itu dibuat tanpa kepercayaan dan sokongan orang yang paling penting, kosnya boleh menjadi jauh lebih besar daripada wang.
Perniagaan boleh dibina semula.
Kekayaan boleh dipulihkan.
Tetapi hubungan yang telah retak
tidak selalu mudah untuk diperbaiki.
Pengajaran dari kisah ini:
Tidak kira apa yang kita bina sepanjang hidup, yang akan benar-benar kekal bersama kita pada akhirnya bukanlah perniagaan, bukan juga kekayaan.
Tetapi keluarga.
Dan kadangkala, hanya anda yang boleh menentukan
sama ada mereka kekal di sisi anda atau tidak.