AKU DILAHIRKAN UNTUK MENYAYANGIMU
(I Was Born To Love You)
Oleh Peter Lee
Walaupun saya telah berkecimpung dalam bidang perancangan harta pusaka selama lebih dua dekad, ada kalanya saya tetap berasa serba tidak berdaya apabila melihat rakan atau pelanggan berdepan dengan masalah pusaka yang begitu rumit. Keadaan menjadi lebih menyayat hati apabila ia melibatkan ahli keluarga yang mempunyai ketidakupayaan mental atau keperluan khas, ditambah pula dengan kekangan kewangan.
Suatu hari, seorang rakan menghubungi saya dan bertanya sama ada saya mengenali mana-mana rumah kebajikan di sekitar Ipoh yang boleh menjaga anak saudaranya, seorang lelaki berusia dalam lingkungan 30-an yang mempunyai keperluan khas.
Saya memberitahunya bahawa saya akan menghubungi beberapa pertubuhan kebajikan untuk mendapatkan cadangan. Namun sebelum itu, saya bertanya:
“Di manakah ibu bapanya?”
Beliau menjelaskan bahawa ibu kepada anak saudaranya telah meninggal dunia ketika kanak-kanak itu baru berusia beberapa tahun. Sejak itu, abangnya iaitu bapa kepada anak tersebut membesarkannya seorang diri. Kasih sayang seorang ayah begitu mendalam sehingga beliau menjaga anaknya seperti seorang bayi.
Ramai ahli keluarga pernah menasihatinya supaya melatih anak itu berdikari, sekurang-kurangnya belajar makan sendiri, menjaga kebersihan diri dan menguruskan keperluan harian. Malangnya, kasih sayang yang terlalu melindungi menyebabkan anak tersebut terus bergantung sepenuhnya kepada bapanya.
Takdir menentukan bahawa si bapa meninggal dunia secara mengejut.
Sejak saat itu, rakan saya yang hanya bekerja sambilan dan mempunyai sumber kewangan yang terhad menjadi satu-satunya tempat bergantung bagi anak saudara tersebut.
Apa yang berlaku selepas itu amat menyedihkan.
Selama hampir tiga minggu beliau berulang-alik mencari pusat jagaan yang sesuai, sedangkan anak saudaranya terpaksa tinggal bersendirian di rumah kampung mereka di Chenderiang, Perak sementara menunggu tempat perlindungan yang sesuai ditemui.
Masalah tidak berhenti di situ.
Abangnya meninggal dunia tanpa meninggalkan wasiat. Masih terdapat wang simpanan di dalam akaun bank, manakala simpanan KWSP juga tidak mempunyai penamaan.
Rakan saya benar-benar buntu.
Beliau tidak tahu bagaimana untuk mengeluarkan wang tersebut bagi membiayai penjagaan anak saudaranya yang memerlukan perhatian sepanjang hayat.
Saya menerangkan bahawa beliau perlu memohon Surat Kuasa Mentadbir (Letter of Administration) melalui Mahkamah Tinggi.
Di bawah Akta Pembahagian 1958 (Pindaan 1997), sekiranya seseorang meninggal dunia tanpa wasiat dan meninggalkan pasangan, ibu bapa serta anak-anak, pembahagian pusaka adalah seperti berikut:
- 1/4 kepada pasangan;
- 1/4 kepada ibu bapa; dan
- 1/2 kepada anak-anak.
Namun dalam kes ini, isteri si mati telah lama meninggal dunia, begitu juga kedua-dua ibu bapanya.
Oleh itu, anak lelakinya yang mempunyai keperluan khas tersebut akhirnya berhak mewarisi keseluruhan harta pusaka bapanya.
Walaupun begitu, proses mahkamah bukanlah mudah.
Rakan saya terpaksa mendapatkan sijil kematian isteri si mati dan kedua-dua ibu bapanya bagi membuktikan bahawa mereka telah meninggal dunia terlebih dahulu dan tidak lagi mempunyai hak di bawah undang-undang.
Selain itu, beliau juga perlu mengemukakan laporan perubatan yang mengesahkan bahawa anak saudaranya tidak berupaya menguruskan kewangan sendiri akibat keadaan mentalnya. Hanya selepas itu Mahkamah boleh mempertimbangkan pelantikan beliau sebagai Pentadbir yang sah bagi menguruskan harta pusaka tersebut.
Sepanjang kerjaya saya, inilah antara tragedi yang paling kerap saya saksikan.
Ramai orang menangguhkan perancangan harta pusaka walaupun mereka sedar keluarga mereka bakal menghadapi kesukaran apabila mereka tiada lagi.
Mereka hidup dalam keadaan “sindrom penafian diri”, seolah-olah berharap segala masalah akan selesai dengan sendirinya.
Hakikatnya, mereka sedang meninggalkan satu beban kewangan, undang-undang dan pentadbiran kepada ahli keluarga yang langsung tidak bersedia untuk memikul tanggungjawab tersebut.
Lebih menyedihkan lagi, perkara ini bukan sahaja berlaku dalam kalangan keluarga yang kurang berkemampuan.
Ramai keluarga yang mempunyai harta berjuta-juta ringgit juga masih gagal membuat perancangan yang sewajarnya.
Bagaimana Jika Keluarga Ini Beragama Islam?
Sekiranya keluarga dalam kisah ini beragama Islam, proses pengurusan pusaka adalah berbeza.
Harta pusaka tidak dibahagikan di bawah Akta Pembahagian 1958, sebaliknya mengikut hukum faraid, selepas semua hutang si mati diselesaikan, kos pengurusan jenazah dibayar dan wasiat yang sah (jika ada) dilaksanakan mengikut syarak.
Sebagai contoh, sekiranya seorang bapa Muslim meninggal dunia dan meninggalkan seorang anak lelaki yang mempunyai ketidakupayaan mental, bersama seorang isteri yang masih hidup, maka bahagian pusaka akan diagihkan mengikut faraid.
Walaupun anak tersebut tetap berhak menerima bahagiannya, cabaran sebenar masih wujud.
Siapakah yang akan menguruskan wang tersebut?
Siapakah yang akan memastikan wang itu digunakan untuk kebajikan, rawatan, pendidikan, tempat tinggal dan keperluan hidupnya sepanjang hayat?
Jika tiada perancangan awal dibuat seperti pelantikan wasi, penubuhan amanah, penyediaan hibah atau dokumen perancangan harta yang sesuai, ahli keluarga mungkin masih perlu melalui proses perundangan bagi melantik pihak yang berkelayakan untuk menguruskan harta tersebut demi kepentingan anak istimewa itu.
Dengan kata lain, walaupun mekanisme undang-undangnya berbeza antara orang Islam dan bukan Islam, objektifnya tetap sama—melindungi insan yang paling kita sayangi apabila kita sudah tiada.
Perancangan Hari Ini Menentukan Masa Depan Mereka
Sekiranya anda mempunyai ahli keluarga yang mempunyai keperluan khas, beberapa perkara wajar dipertimbangkan sejak awal:
Pertama, kenal pasti seorang penjaga dan individu yang benar-benar sanggup memikul tanggungjawab menjaga kebajikan serta menguruskan kewangan mereka.
Kedua, pastikan sumber kewangan mencukupi. Penjaga akan lebih yakin menerima amanah tersebut apabila mereka mengetahui dana yang mencukupi telah disediakan untuk menampung kos penjagaan, rawatan dan kehidupan harian.
Ketiga, sekiranya ahli keluarga tidak mampu memberikan penjagaan sepenuh masa, buatlah perancangan awal dengan rumah kebajikan atau pusat jagaan yang dipercayai semasa anda masih hidup. Langkah ini akan mengelakkan ahli keluarga daripada membuat keputusan tergesa-gesa ketika berdepan kehilangan orang tersayang.
Perancangan harta pusaka membolehkan anda menentukan sendiri siapa yang akan menjadi Pelaksana Wasiat (Executor), Pentadbir, Penjaga (Guardian) atau Pemegang Amanah (Trustee) mengikut keadaan keluarga masing-masing. Anda juga boleh menyediakan amanah melalui wasiat serta memberikan panduan yang jelas tentang bagaimana dana hendak digunakan demi kebajikan anak atau waris yang memerlukan perlindungan sepanjang hayat mereka.
Membuat keputusan seperti ini sememangnya bukan sesuatu yang mudah.
Namun sebagai ibu bapa, kasih sayang kita tidak sepatutnya berakhir apabila hayat kita berakhir.
Kasih sayang sebenar ialah memastikan mereka yang kita cintai terus dilindungi, walaupun kita sudah tiada.
Itulah sebabnya perancangan harta pusaka bukan sekadar mengenai harta.
Ia adalah mengenai kasih sayang, tanggungjawab dan legasi.
Dan mungkin itulah mesej paling indah yang boleh kita tinggalkan kepada anak-anak kita—seperti tajuk lagu yang mengilhamkan kisah ini:
“Aku Dilahirkan Untuk Menyayangimu.”